De communistische Goelag: brutaal, genegeerd en vergeten

Alexander Solzjenitsyn’s The Gulag Archipelago is een moeilijke leesbaar boek. Het driedelige meesterwerk, gepubliceerd in 1973, is een schrijnend verslag van arrestaties, veroordelingen en opsluiting in het brute en vernederende systeem van Sovjet-werkkampen tijdens en na de Stalin-jaren.

Op basis van zijn eigen ervaring en andere verhalen uit de eerste hand vertelt Solzjenitsyn verhalen over valse arrestaties van onschuldige mensen en veroordelingen om quota’s voor veroordeelden te vervullen, dit alles om de onverzadigbare honger naar arbeid van de Sovjetstaten te bevredigen en beschrijft hij in detail de ondoorgrondelijke verdorvenheid van het systeem en de mensen die het bewoonden. In veel opzichten waren het de gelukkigen die summier werden geëxecuteerd na woeste en beledigende ondervragingsprocessen en schijnprocessen.

Een slechter lot wachtte op hen die het overleefden. Het laat je sprakeloos achter. In de 20e eeuw kunnen alleen de misdaden die de nazi’s tijdens de Holocaust hebben begaan, overeenkomen met de wreedheid en onmenselijkheid van het Sovjetstrafregime, hoewel het aantal nazi’s in vergelijking verbleekt – het aantal doden in het Sovjetkampsysteem wordt geschat op ten minste 16 miljoen en kan oplopen tot 60 miljoen. Maar hoewel de Holocaust terecht wordt herdacht in talloze films, boeken en monumenten en zijn eigen herdenkingsdag heeft, is dit andere meest beschamende hoofdstuk van de menselijke geschiedenis vrijwel onbekend. Er zijn weinig of geen monumenten buiten Oost-Europa en een handvol obscure films en boeken voor degenen die erom geven. In feite laat zelfs het woord Goelag bij weinig westerlingen een belletje rinkelen. In de meeste landen wordt dat deel van de geschiedenis buiten het schoolcurriculum gelaten.

Waarom is het zo? De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog bevat enkele antwoorden. De Holocaust werd geheim gehouden tijdens de oorlog, maar de gruwel kwam aan het licht toen geallieerde troepen de concentratiekampen binnenkwamen. Er was geen bevrijding van de Goelags en dus geen verhalen uit de eerste hand van bevrijders. Gevangenen zouden levend uit de kampen moeten komen en dan het land uit moeten om het verhaal door te geven – geen sinecure. De meeste gevangenen werden bij hun vrijlating verbannen naar afgelegen gebieden van de Sovjet-Unie. Alexander Solzjenitsyn’s zelf betreurt het gebrek aan getuigenissen, hoewel de grote prestatie van zijn werk het verzamelen van verhalen is die een groot deel van de boeken uitmaken.

Maar de onderdrukking van de geschiedenis van de Goelag kan opzettelijk zijn. De USSR was een belangrijke bondgenoot van het westen tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de nasleep van de oorlog was het misschien politiek opportuun om de wreedheid van het regime te bagatelliseren. Ook is de academische wereld notoir links en hebben veel intellectuelen een ongezonde fascinatie gehad en grof misplaatste sympathie voor verschillende communistische regimes. Degenen die het curriculum kunnen beïnvloeden, hebben er misschien voor gekozen om de onsmakelijke aspecten van de geschiedenis van het communisme om ideologische redenen moedwillig te negeren. In feite is dit vrijwel zeker het geval.

Wat de reden ook is, het gebrek aan kennis van de Goelag is niet alleen een flagrante witte vlek in algemene kennis, het is ook een schandelijke smet op het morele weefsel van onze samenleving. Samen met de Oekraïense Holodomor – de opzettelijke hongersnood van het Oekraïense platteland die begon onder Lenin en ging verder onder Stalin – staat de Goelag als bewijs van de wreedheid en verdorvenheid van het Sovjetregime en moet volgens ons naast de Holocaust worden onderwezen als één van de grote misdaden van de 20e eeuw.

Natuurlijk waren het niet alleen de Sovjets die onder de vlag van het communisme gruwelijke misdaden pleegden. Van Cuba tot Noord-Korea, het communisme gaat hand in hand met wreedheid, geweld en onderdrukking. Links is notoir snel om hun tegenstanders aan de kaak te stellen als nazi’s, een politieke ideologie die puur wordt gedefinieerd door zijn afschuwelijke misdaden tegen de menselijkheid. Het communisme zou gelijke connotaties van morele verdorvenheid moeten dragen.

Het Nationaal-Libertarisch Kompas blijft tot de laatste snik vechten tegen het communisme.

Auteur: Erik De Ridder