De Bormsverkiezing, de grootste overwinning voor Vlaanderen

December 1917: dr. August Borms roept op een woelige vergadering van de Raad van Vlaanderen de zelfstandigheid van Vlaanderen uit. Hij bleef steeds trouw aan zijn standpunt: “Fransch noch Duitsch, alleen Vlaamsch”.

9 september 1919: het Hof van Assisen van Brabant veroordeelt dr. Borms tot de doodstraf. Deze wordt late omgezet in levenslang en hij komt in de gevangenis van Leuven terecht. Het gebouw bestaat nog altijd en heeft nog steeds dezelfde functie.

9 december 1928: de Bormsverkiezing

Toen in 1928 de Antwerpse liberale volksvertegenwoordiger Kreglinger overleed, moest er een tussentijdse lokale verkiezing plaats vinden om hem te vervangen. Normaal zou de kandidaat van de liberale partij, de advocaat Paul Baelde (1878-1953) automatisch verkozen worden. Maar dat was niet naar de zin van de Frontpartij die de kandidatuur van dr. Borms voordroeg. Deze had daarvoor vanuit zijn cel toestemming gegeven. Het was toen wettelijk gezien wel zo dat gevangenen zich wel kandidaat konden stellen maar ze konden niet verkozen worden. Jef van Extergem (1898-1945) was net vrij en stelde zich eerst ook kandidaat; maar hij trok zijn kandidatuur in toen hij hoorde dat dr. Borms kandidaat was. Maar hij was hiermee te laat zodat zijn lijst toch aan de verkiezingen deelnam.

De kiesstrijd, met amnestie als inzet, was hevig en de overheid, die dacht dat de kandidatuur van dr. Borms geen kans maakte, schrok toen de avond van 9 december 1928 de resultaten bekend werden: Borms behaalde 83.058 stemmen, terwijl zijn tegenkandidaat Baelde er slechts 44.410 haalde. Jef van Extergem behaalde 3083 stemmen, de Trotskisten 2615. Dit resultaat was niet enkel een gevolg van de Vlaams-nationale actie maar ook van het feit de katholieke én de socialistische partij hadden opgeroepen om blanco te stemmen, wat ook gebeurde.

De Belgische overheid dacht dat de kandidatuur van Borms toch geen kans maakte en liet begaan. Het werd een kiesstrijd met amnestie als inzet. Groot was dan ook de ontsteltenis bij de Belgische machthebbers toen het resultaat van de verkiezing bekend werd: op 9 december 1928 kreeg Deze uitslag was niet enkel het gevolg van Vlaams-nationalistische actie, die o.a. door de stichter van het Bormshuis Jan van Hoogten (1900-1994) intens gevoerd werd, maar ook van het feit dat de katholieke en socialistische partij hadden opgeroepen om blanco te stemmen. Achter de schermen steunden ze de kandidatuur van Borms.

De Kamer van volksvertegenwoordigers verklaarde de verkiezing van August Borms en zijn plaatsvervanger Adelfons Henderickx (1867-1949) weliswaar ongeldig – en Baelde werd volksvertegenwoordiger – maar zag zich toch verplicht, onder druk van de amnestiebeweging om een amnestiewet, bekend als Uitdovingswet, aan te nemen. Onder druk van de Bormsverkiezing en de amnestieactie zag de overheid zich verplicht dr. Borms vrij te laten op 17 januari 1929. Tot grote vreugde van de

Aktivisten die in de verkiezing van Borms een bevestiging zagen van hun ideeën en een signaal om verder te doen.

Geschreven door Vlaamse Sophia.